You are here:---Pendimi i Sinqertë (3)

Pendimi i Sinqertë (3)

2018-10-13T23:43:48+00:00October 13th, 2018|Categories: Tezkije|

DREJTIMI I SHPIRTIT NE RREGULLAT E PENDIMIT TE SINQERTE

Autor
Selim ibën Ijd el Hilal
Përktheu
Bledar Albani


E dyta:

Në lidhje me gjynahet e mëdha, selefët kanë rënë në kundërshtim, por një kundërshtim i cili nuk ka peshë apo kundërthënie dhe fjalët e tyre janë të përafërta

Ed Dahak thotë:

“Gjynahet e mëdha janë ato për të cilat Allahu ka caktuar hadd -dënim të prerë në këtë botë, si ai i imoralitetit, i vrasjes, i vjedhjes etj, ose dënim (me zjarr) në botën tjetër.”

Ndërsa Husejn ibën Fadl thotë:

“Gjynahet e mëdha janë ato gjynahe, të cilat Allahu i ka quajtur të mëdha ose të rënda në Kuran, si p.sh. Fjala e Allahut:

“Padyshim ky është një gjynah i madh.” [En Nisa: 2].

(Është fjala për ngrënien e pasurisë së jetimit sh.p.)

“Me të vërtetë që vrasja e tyre është krim, vërtet gjynah i madh.” [El Isra: 31].

(Është fjala për vrasjen e fëmijëve nga frika e varfërisë sh.p.)

“Vërtet që shirku-bashkimi i të tjerëve në adhurim me Allahun është dhulm (padrejtësi, gabim) i madh (më i madhi).” [Lukman: 13].

“…dhe vërtet i madh është kurthi juaj.” [Jusuf: 27].

“Lavdi të qoftë Ty (O Allah), kjo është një gënjeshtër e madhe.” [En Nur: 16].

(Është fjala për shpifjen ndaj Aishes (Allahu qoftë i kënaqur prej saj!).

“Vërtet që tek Allahu një gjë e tillë do të ishte krim i madh.” [El Ahzab: 53].

(Është fjala për martesën me gratë e Pejgamberit (Paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të!)  pas vdekjes së tij. Sh.p)

Sufjan eth Theuri (Allahu e mëshiroftë!) thotë:

“Gjynahet e mëdha janë ato padrejtësi që bëhen ndërmjet teje dhe njerëzve (dëmet që u shkakton atyre), ndërsa të voglat janë ato që janë ndërmjet teje dhe Allahut, sepse Allahu është Bujar dhe Falës.”

Them (autori): Qëllimi i Sufjanit është të thotë se ato gjynahe, të cilat janë ndërmjet robit dhe Allahut janë më të lehta (në pendim e falje) se padrejtësitë ndaj njerëzve. Kjo, sepse ato fshihen me kërkimin e faljes prej Allahut të Lartësuar, me mëshirën dhe ndërmjetësimin (Ditën e Kiametit)…etj, ndërsa padrejtësitë ndaj njerëzve duhet patjetër të kompensohen.”

Malik ibën Migvel (Allahu e mëshiroftë!) thotë:

“Gjynahet e mëdha janë gjynahet e bidatçinjëve, ndërsa veprat e këqia (gjynahet e vogla)  janë gjynahet e ehli sunetit-pasuesëve të sunetit të të Dërguarit (Paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të!).”

Them (autori): Ka për qëllim të thotë se bidatet-risitë janë prej gjynaheve të mëdha dhe se ato janë më të mëdha se gjynahet e mëdha të ehli sunetit, d.m.th. gjynahet e mëdha që ushtrohen nga pasuesit e sunetit janë të vogla në krahasim me bidatet-risitë në Fe.

Ky është edhe kuptimi i fjalës së disa selefëve: “Bidati në Fe është më i dashur për Iblisin-djallin se gjynahu, sepse për bidatin nuk pendohesh ndërsa për gjynahin pendohesh.”

Thuhet gjithashtu, se gjynahet e mëdha janë ato gjynahe që bëhen me qëllim e vetëdije, ndërsa të këqiat (të voglat) janë ato që bëhen gabimisht ose nga harresa, detyrimi prej dikujt tjetër (ushtrimi dhunë) për kryerjen e tyre dhe ato që mendon por nuk i kryen, e të gjitha këto janë të falura për popullin Islam.

Them (autori): Kjo e fundit është prej fjalëve më të dobëta, e cila kthehet mbrapsht dhe hidhet poshtë, për shkak se gabimi, harresa dhe ushtrimi i dhunës nuk hyn nën llojin e gjynaheve, që të mund të hynin në një prej dy llojeve të tyre! Ndërsa gjynahet e qëllimshme (të vetëdijshme) janë ato, të cilat ndahen në dy lloje; të mëdha e të vogla.

Thënësi i kësaj fjale ndoshta mendon se të gjitha gjynahet janë të mëdha dhe se gjynahet e vogla janë ato që Allahu ia ka falur këtij populli dhe nuk hyjnë në detyrat e ngarkuara mbi njerëzit.

Por kjo fjalë nuk është e saktë, sepse gjynahet e mëdha dhe të vogla janë prej llojit të gjynaheve, dhe nuk mund të imagjinohet ekzistenca e ndarjes pa ekzistuar vetë lloji në të cilin bëhet ndarja. (Sepse gabimi, harresa dhe të detyruarit nuk janë fare gjynahe. Sh.p.)

Thuhet gjithashtu se gjynahet e mëdha janë gjynahet e atyre që i bëjnë ato të lejuara, siç është për shembull gjynahu i Iblisit, ndërsa gjynahet e vogla janë ato të atyre që kërkojnë falje për gjynahet e tyre, siç është p.sh. gjynahu i Ademit (alejhi selam).

Them (autori): Përsa i përket atij që i bën ato të lejuara, gjynahu i tij sillet rreth kufrit-mosbesimit dhe interpretimit. Nëse ai e di që kjo vepër është haram– e ndaluar dhe e bën atë të lejuar, atëherë ai është kafir-mosbesimtar, e nëse nuk e di, atëherë ai ka gabuar në interpretim ose ka ndjekur dikë tjetër në atë gjë.

Ndërsa ai që kërkon falje, nëse e bën atë të plotë (për të gjitha gjynahet), ajo i fshin të gjitha gjynahet e vogla e të mëdha, kështu që nuk ngel gjynah i madh pas pendimit të sinqertë.

Por edhe ky dallim ndërmjet tyre është gjithashtu i dobët dhe larg të vërtetës, vetëm nëse thënësi i tij ka për qëllim të thotë se gjynahu i atij që e bën të lejuar atë, ka dënim më të madh se ai që e bën atë duke e pohuar se ai është gjynah, pendohet dhe kërkon falje për të, atëherë do të ishtë e saktë.

Es Suddij thotë:

“Gjynahet e mëdha janë ato nga të cilat ka ndaluar Allahu prej kundravajtjeve të mëdha, ndërsa veprat e këqia (gjynahet e vogla) janë fillimet e tyre që të çojnë tek gjynahet e mëdha, në kryerjen e të cilave bashkohet vepërmiri e vepërkeqi.”

Për këtë ai u argumentua me fjalën e të Dërguarit (Paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të!)“Dy sytë bëjnë imoralitet dhe dy këmbët bëjnë imoralitet, ndërsa organet e vërtetojnë ose e përgënjeshtrojnë atë (imoralitetin).”[1]

Them (autori): Ai e ka sqaruar diçka me vetë veten e saj, sepse kundravajtjet e mëdha janë vetë gjynahet e mëdha, por qëllimi i tij është të thotë se të ndaluarat janë dy llojesh:

I pari: Ai gjynah që përbën krim dhe dëm në veten e tij, dhe vetë ai është shkaktar i të keqes. Ky është gjynahu i madh, si vrasja, vjedhja, shpifja ndaj dikujt për imoralitet, imoraliteti etj.

I dyti: Ato që janë paraprirëse që të shpien te gjynahet e mëdha, si shikimi në të ndaluarat, prekja, biseda e puthja, të cilat janë rrugë drejt imoralitetit. Këto janë prej gjynaheve të vogla.

Gjynahet e vogla janë prej llojit të mjeteve, ndërsa të mëdhatë prej llojit të qëllimeve.

Thuhet gjithashtu, se gjynahet e mëdha janë ato që njerëzit i konsiderojnë të vogla, ndërsa të voglat janë ato që njerëzit i konsiderojnë të mëdha dhe kanë frikë se bienë në to.

Thënësit e  kësaj fjale argumentojnë me hadithin që transmeton Buhariu në “Sahihun” e tij, nga Enes bin Malik (Allahu qoftë i kënaqur prej tij!), se ka thënë:

“Ju veproni disa punë të cilat në sytë tuaj janë më të holla se fija e flokut, por ne në kohën e të Dërguait të Allahut (Paqja dhe mëshira e Allahut qofshin mbi të) i llogarisnim ato prej shkatërrueseve- gjynaheve të mëdha.”[2]

Ata që thonë se gjynahet e mëdha janë ato që njerëzit i konsiderojnë të vogla dhe të voglat ato që njerëzit i konsiderojnë të mëdha, nëse kanë për qëllim të thonë se dallimi është në konsiderimin e tyre të mëdha apo të vogla, atëherë kjo fjalë është e kotë dhe jo e saktë, sepse njeriu e konsideron të vogël shikimin e haramit dhe imoralitetin si të madhe.

E nëse kanë për qëllim të thonë se konsiderimi i gjynahut për të vogël, e zmadhon atë tek Allahu dhe konsiderimi i tij për të madh, e zvogëlon atë tek Allahu, atëherë do të ishte e saktë, sepse njeriu sa më shumë t’i konsiderojë gjynahet e tij si të vogla, aq më shumë zmadhohen tek Allahu dhe sa më shumë t’i konsiderojë të mëdha, aq më shumë zvogëlohen tek Allahu.

Hadithi i Enesit (Allahu qoftë i kënaqur prej tij!) tregon gjithashtu po këtë kuptim. Sahabet, për faktin se i kishin gradat të larta tek Allahu dhe ishin njerëzit më të përsosur, i llogarisnin ato punë të tyre si shkatërruese, ndërsa ata që vijnë pas tyre, duke qenë më poshtë në gradë se ata, i shohin ato punë në syrin e tyre të jenë më të imëta se fija e flokut.

Nëse dëshiron t’a kuptosh këtë, vëre! A kishte në mesin e sahabeve prej atyre që e dëgjonin fjalën e të Dërguarit të Allahut (Paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të!) dhe pastaj t’a kundërshtonin atë me analogjinë e tyre, shijen, qejfin, mendjen apo politikën e tyre?

A kishte vallë ndonjë prej tyre, që të paraprinte mbi fjalën e të Dërguarit të Allahut  (Paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të!) logjikë, analogji, shije, politikë apo imitim të ndokujt tjetër?

Por Allahu i nderoi sytë e tyre dhe i ruajti ato nga shikimi në fytyrën e atij gjëndja e të cilit është kjo (ata të cilët paraprijnë mendjen e tyre mbi fjalën e të Dërguarit), apo që të kishte të atillë në kohën e tyre.

Umer ibën Hattabi (Allahu qoftë i kënaqur prej tij!) gjykoi me prerje koke me shpatë për atë që parapriu gjykimin e tij (vetë Umerit) mbi atë të të Dërguarit të Allahut (Paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të!)dhe pastaj tha: “Ky është gjykimi im në atë çështje.”

Pasha Allahun! Si do të ishte puna, nëse Umeri (Allahu qoftë i kënaqur prej tij!) do të shihte atë që shohim ne, apo nëse do të vërente atë me të cilën jemi sprovuar ne, prej paraprirjes së mendimit të filanit e filanit mbi atë të të ruajturit nga gjynahet e të metat (Paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të!), si dhe me armiqësinë ndaj atij që flak tutje mendimet e tyre dhe paraprin mbi to fjalën e të të ruajturit (Paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të!)?!

Nuk mund të themi tjetër vetëm se Allahu është Ndihmësi më i mirë, Ai është Premtuesi dhe tek Ai është kthimi.

Thuhet gjithashtu, se gjynahet e mëdha janë:

Shirku-shokvënia Allahut- dhe çdo gjë që të çon tek ai. Ndërsa gjynahet e vogla janë të gjitha gjynahet e tjera, në të cilat bien njësuesit e Allahut përveç shirkut.”

Thënësit e kësaj fjale janë argumentuar me fjalën e Allahut të Lartësuar:

“Padyshim që Allahu nuk fal që Atij t’i vehen shokë në adhurim, por Ai fal  përveç kësaj (çdo gjë tjetër) kujtdo që Ai dëshiron.” [En Nisa: 48].

Argumentojnë gjithashtu, me fjalën e të Dërguarit (Paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të!), të cilën e transmeton nga Zoti i tij (hadith kudsij):

“O biri Ademit! Sikur të më vije Mua me gjynahe sa e gjithë toka, pastaj të më takosh Mua dhe të mos më kesh shoqëruar shok, atëherë do të vij tek ti me po aq falje.”[3]

Janë argumentuar gjithashtu me hadithin, i cili është transmetuar nga i Dërguari i Allahut (Paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të!), se ai ka thënë:

 

“Padrejtësia është në tre regjistra: Nga i pari, Allahu nuk fal asgjë dhe ai është shirku– vënia Allahut shok në adhurim. Nga i dyti, Allahu nuk lë asgjë pa e çuar në vend dhe ai është padrejtësia që i bëjnë njerëzit njëri-tjetrit dhe i treti, nga i cili Allahu nuk pëlqen asgjë, është padrejtësia që i bën njeriu vetes së tij ndërmjet tij dhe Zotit të tij (me bërjen e të ndaluarave).”[4]

Këto janë ato me të cilat argumentohen thënësit e kësaj fjale, por në të cilat ata nuk kanë asnjë lloj argumenti të vlefshëm për argumentimin e asaj që ata kanë për qëllim:

Përsa i përket Ajetit në suren En Nisa, ai ka për qëllim të thotë se ndërmjet shirkut dhe gjynaheve të tjera ka dallim. Kjo sepse shirku nuk falet vetëm nëse pendohesh për të, ndërsa gjynahet e tjera përveç tij, janë në Dëshirën e Allahut dhe kjo argumenton se gjynahet e tjera nuk janë shirk. Kështu, nëse thënësit e kësaj fjale kanë për qëllim këtë, atëherë nuk ka kundërshtim në të, e nëse kanë për qëllim të thonë se çdo lloj gjynahu përveç shirkut është i vogël në veten e tij, kjo është e kotë, e pavërtetë.

Nëse thuhet: Meqenëse shirku dhe gjynahet e tjera mundet që të pendohesh për të gjitha ato, atëherë ku është dallimi ndërmjet shirkut dhe gjynaheve të tjera? A është ky gjykim për atë që pendohet apo për atë që nuk pendohet? Apo njëri prej tyre është për penduesin dhe tjetri për të tjerët? Kush është dallimi ndërmjet këtij Ajeti të sures En Nisa dhe Fjalës së Allahu në suren Zumer:

“Thuaj: O robët e Mi që  keni tejkaluar caqet kundër vetvetes (duke kryer ligësi e gjynahe)! Mos i humbni shpresat nga Mëshira e Allahut, vërtet që Allahu i fal të gjitha gjynahet. Vërtet që Ai është gjithnjë Falësi i Madh, Mëshirëploti.” [Ez Zumer: 53].

Përgjigja është kjo: Çdonjëri prej dy Ajeteve është për një grup të caktuar njerëzish. Kështu, Ajeti në suren En Nisa:

“Padyshim që Allahu nuk fal që Atij t’i vehen shokë në adhurim, por Ai fal  përveç kësaj (çdo gjë tjetër) kujtdo që Ai dëshiron.” [En Nisa: 48].

Ky Ajet është për ata, të cilët  nuk pendohen prej të dy grupeve (atyre që pendohen dhe atyre që nuk pendohen). Argumenti për këtë është se ajeti ka bërë dallim ndërmjet shirkut dhe gjynaheve të tjera, në falje dhe siç dihet detyrueshëm nga Feja: shirku falet me pendim, ndryshe nuk do të ishte i saktë islami i askujt që ka qenë mosbesimtar më parë.

Gjithashtu, ajeti ka veçuar faljen e gjynaheve të  tjera përveç shirkut, për atë që Allahu do. Ndërsa falja e gjynaheve të atyre që pendohen është e përgjithshme dhe nuk ka përjashtim në to, kurse këtu ka ardhur përjashtim dhe kufizim, gjë e cila argumenton se ky gjykim është për atë që nuk pendohet.

Ndërsa ajeti në suren Ez Zumer: “Vërtet që Allahu i fal të gjitha gjynahet.” [Ez Zumer: 53].

Ky ajet është për atë që pendohet, për shkak se ai ka ardhur i përgjithshëm dhe i pakufizuar, duke mos qenë veçuar për ndokënd të caktuar dhe i pakufizuar me ndonjë lloj gjynahu të caktuar gjithashtu. Por dihet detyrimisht nga feja se kufri-mosbesimi nuk falet, si dhe shumë gjynahe të tjera nuk falen. Kështu që, kuptohet se ky përgjithësim dhe moskufizim është për atë që pendohet. Pra, çdokush që pendohet për çdo lloj gjynahu qoftë, atij i falet ai gjynah.

Përsa i përket hadithit:

“O biri Ademit! Sikur të më vije Mua me gjynahe sa e gjithë toka, pastaj të më takosh Mua dhe të mos më kesh shoqëruar shok, atëherë do të vij tek ti me po aq falje.”

Ky hadith nuk tregon që gjynahet përveç shirkut janë të gjitha të vogla, por tregon se kush nuk i shoqëron Allahut shok, do t’i falen gjynahet sado qofshin ato.

Por, duhet të dihet varësia ndërmjet besimit të zemrës dhe punëve të gjymtyrëve, si dhe lidhja e tyre me të, ndryshe nuk do të kuptohej qëllimi i të Dërguarit të Allahut (Paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të!)  duke rënë kështu në përzjerje e shkatërrim.

Dije, se ky mohim i përgjithshëm i shirkut -që mos t’i bësh Allahut shok kurrë- nuk ndodh kurrë nga ai që vazhdon me këmbëngule në gjynahe. Nuk ka mundësi që ai, i cili jepet pas gjynaheve të mëdha dhe ai që këmbëngul në të voglat, të shpëtojë i pastër Teuhidi-njësimi i tyre, duke mos i bërë shok Allahut. Kjo është prej gjërave më absurde.

Dhe nuk hidhen sytë nga ndonjë që pëlqen zënkat e nuk ka pjesë në punët e zemrës, madje zemra e tij është si guri apo edhe më e ashpër, kur thotë: E ç’problem ka? Përse është absurde? Edhe nëse e imagjinon këtë në realitet, kjo nuk sjell absurditet në veten e saj!

Lëre mënjanë këtë zemër të ngacmuar me zënkat dhe injorancën e saj.

Dhe dije, se vazhdueshmëria në gjynahe të çon në frikën e zemrës prej ndokujt tjetër përveç Allahut, shpresën e saj prej ndokujt tjetër, dashurinë për ndokënd tjetër, përuljen ndaj ndokujt tjetër e mbështetjen tek ndokush tjetër përveç Allahut të Lartësuar.

Të gjitha këto e zhytin njeriun në detin e shirkut. Ndërsa gjykues për këto është dija e personit për veten e tij, nëse ka logjikë. Përulja ndaj gjynahut bëhet patjetër me zemër, gjë e cila i ngjall personit frikë prej ndokujt përveç Allahut dhe kjo gjë është shirk. I ngjall gjithashtu, dashuri për ndokënd përveç Allahut, kërkim ndihme prej të tjerëve për të arritur aty ku do. Kështu, puna e tij nuk është as me ndihmën e Allahut e as për Allahun, dhe ky është realiteti i shirkut-politeizmit.

Po. Mund të ndodhet tek ai person teuhid-njësim si njësimi i Ebu Xhehlit dhe adhuruesëve të idhujve, e ai është teuhidi rububije -njësimi i Allahut si i Vetmi Krijues. Por nëse ky lloj njësimi do të shpëtonte ndokënd prej Zjarrit të Xhehenemit, do të kishte shpëtuar adhuruesit e idhujve.

Por çështja qëndron në teuhidin uluhije –njësimin e Allahut në adhurim, i cili është dalluesi ndërmjet idhujtarëve dhe njësuesëve.

Qëllimi është se; kush nuk i bën shok Allahut, është e pamundur që ta takojë Allahun me gjynahe sa e gjithë toka, këmbëngulës në to dhe pa u penduar prej tyre, duke qenë se ai e ka teuhidin-njësimin të plotë, i cili është kulmi i dashurisë, përuljes, nënshtrimit, frikës dhe shpresës për Allahun e Lartësuar.

Ndërsa hadithi i regjistrave tregon se hakun-të drejtën e Allahut të Lartësuar nuk e varros duke e dhuruar apo e rrëzuar dhe as nuk feston me të, por kujdeset për të si për të drejtat e robërve të Tij. Dhe nuk është kuptimi i tij se personi nuk do pyetet fare për të, apo se ato janë të gjitha gjynahe të vogla. Por kuptimi i tij është se tek ato (të drejtat e Allahut) qëndron falja, lehtësimi, rrëzimi e dhurimi, më shumë sesa qëndron në të drejtat e njerëzve.

Bëhet e qartë kështu, mospasja argument për ta në atë me të cilën argumentuan dhe Allahu e di më mirë.

Një grup tjetër thotë: Gjynahet e vogla janë çdo gjynah përveç dy Haddeve-dënimeve dhe gjynahet e mëdha janë ato me të cilat lidhen dy dënimet.

Qëllimi i tyre me dy dënimet është: dënimi në këtë botë dhe dënimi në botën tjetër. Çdo gjynah për të cilin është caktuar dënim i veçantë nga Sheriati në këtë botë, si imoraliteti, pirja e alkolit, vjedhja, shpifja për të pastërti(e)n, ose për të cilin ka kërcënim në botën tjetër (me zjarr apo dënim), si p.sh. ngrënia e pasurisë së jetimit, ngrënia e pirja në enë ari e argjëndi, vetëvrasja, tradhtia e të tjera si këto; të gjitha këto janë prej gjynaheve të mëdha.

Ibën Abasi (Allahu qoftë i kënaqur prej tij!) ka thënë të vërtetën në fjalën e tij:

“Ato (gjynahet e mëdha) janë më afër shtatëqindës se shtatës”

Këtu kemi një çështje e cila duhet kuptuar ashtu si duhet, e ajo është se:

Gjynahu i madh mund të shoqërohet me gjëra të tilla siç është turpi, frika dhe stërmadhimi i tij, gjë e cila e lidh atë me gjynahet e vogla.

Kjo gjë e ka kthimin e saj e saj në punën e zemrës, e cila është diçka më tepër se thjesht të vepruarit dhe këtë njeriu e dallon në veten e tij dhe prej të tjerëve.

Gjithashtu, i falet e i lejohet atij që do dhe atij që të ka bërë mirë, çfarë nuk mund t’i falet dikujt tjetër.

Punët gjithashtu, ndërmjetësojnë për të zotin e tyre tek Allahu i Lartësuar dhe e kujtojnë atë kur ai bie në vështirësi.[5]

Allahu i Lartësuar ka thënë për Dhen Nunin (Junusin alejhi selam):

﴿ فَلَوْلاَ أنْ كانَ مِنَ المُسَبِّحينَ. لَلَبِثَ في بَطْنِهِ إلى يَوْمِ يُبْعَثُونَ

 “E po të mos kishte qenë nga ata që e lavdërojnë Allahun, ai padyshim që do të kishte mbetur në barkun e tij (peshkut) deri në Ditën e Ringjalljes.” [Es Saffat: 143-144].

Ndërsa Faraoni (në kohën e Musait alejhi selam), ndërkohë që nuk kishte punë të mira që të ndërmjetësonin për të dhe tha:

﴿آمَنْتُ أنَّهُ لا إلهَ إلاَّ الذي آمَنَتْ بِهِ بَنو إسْرائِيل

 “Unë besoj se nuk ka të adhuruar tjetër me të drejtë përveç Atij, në të cilin besojnë bijtë e Israilit (Jakubit alejhi selam).”

Por Xhibrili (alejhi selam) i tha atij:

﴿آلآنَ وَ قَدْ عَصَيْتَ قَبْلُ و كُنْتَ مِنَ المُفْسِدينَ

“A tani (beson)? Ndërsa nuk pranove të besoje më parë dhe ishe prej keqbërësve e të prishurve.”

Kështu që ai, të mirat e të cilit peshojnë më tepër se të këqiat e tij, ka shpëtuar dhe nuk do të dënohet. Ndërsa të këqiat e tij do t’i falen për shkak të të mirave të tij.

Për këtë arsye, i falet njësuesit të Një Zoti të Vetëm çfarë nuk i falet idhujtarit që i bën Allahut shok. Kjo, sepse ai ka kryer ato të cilat i do Allahu, gjë e cila çon në faljen dhe pranimin e ndjesës  së tij, ndryshe nga idhujtari.

Sa më i fortë që të jetë njësimi i besimtarit, aq më e plotë do të jetë falja e Allahut për të.

Kush e takon Allahun duke mos i pas shoqëruar Atij kurrë shok, do t’i falen atij të gjitha gjynahet sado qofshin ato dhe nuk do të dënohet për to.

Por nuk themi: Nuk ka për të hyrë në Zjarr askush prej njësuesëve të Allahut, sepse shumë prej tyre do të hyjnë në të për shkak të punëve të tyre dhe do të dënohen sipas madhësisë së krimit të kryer, e më pas do të dalin prej tij.

Dhe nuk ka kundërshtim ndërmjet këtyre dy fjalëve për atë që ka përvetësuar ato që thamë më lart. Por për shkak të vendit të rëndësishëm të kësaj çështjeje dhe nevojës së madhe të njerëzve për të, po sqarojmë këtu diçka më tepër:

        Dije se shkreptima e fjalës La ilahe il-la Allah e shpon  errësirën e gjynaheve dhe retë e tyre sipas forcës së asaj shkreptime apo dobësisë së saj. Ajo ka dritë, forca dhe dobësia e së cilës është e luhatshme në mesin e padronëve të saj, me një luhatje të atillë të cilën nuk e di vetëm se Allahu i Lartësuar.

Disa prej njerëzve e kanë dritën e kësaj fjale në zemrat e tyre si djelli, disa të tjerë si ylli ndriçues, disa si një zjarr i madh, të tjerë si pishtar që bën dritë, si pishtar të dobët, e kështu.

Kështu,  në Ditën e Ringjalljes, rrezatimet do të shfaqen nga ana e djathtë dhe e përparme e banorëve të saj, sipas të njëjtës forcë, sipas asaj që gjendet në zemrat e tyre prej dritës së kësaj fjale në dituri, punë, njohuri e gjendje.

Sa më shumë që të zmadhohet e të forcohet drita e kësaj fjale, aq më shumë djeg prej dyshimeve e pasimit të epsheve. Mund të arrijë deri aty saqë nuk ndeshet me ndonjë gjë të tillë vetëm se e djeg atë. Dhe kjo e fundit është gjendja e besnikut në Teuhidin-njësimin e tij, i cili nuk i ka shoqëruar Allahut shok.

Çdo lloj gjynahu, epshi apo dyshimi që i afrohet asaj drite digjet, siç është edhe gjendja e qiellit, besnikëria dhe të mirat e të cilit janë të ruajtura nga yjet të cilët djegin vjedhësin (xhinët) e atyre të mirave.

Kështu edhe me njeriun, nuk mund të vjedhë ky vjedhës prej tij vetëm se ndonjë gjë të vogël në gjëndje pavëmendësie e cila është e domosdoshme për njeriun.

Por kur ai zgjohet dhe e vëren se çfarë është vjedhur prej tij, e kthen atë prej vjedhësit të tij ose arrin shumëfishin e saj me punën e tij.

Kështu është sjellja e tij gjithnjë me vjedhësit, qofshin ata prej xhinëve apo prej njerëzve. Jo si ai që u hap atyre kasafortën e tij dhe i kthen shpinën derës së saj.

Teuhidi nuk është thjesht pohimi i njeriut se nuk ka krijues tjetër përveç Allahut dhe se Allahu është Zot i gjithçkaje e Sundues i saj, gjë të cilën e pohonin edhe adhuruesit e idhujve duke qenë idhujtarë.

Por Teuhidi përfshin –prej dashurisë së Allahut, nënshtrimit dhe përuljes ndaj Tij, bindjes ndaj urdhërave të Tij, sinqeritetit në adhurimin vetëm për Të, kërkimit të Fytyrës së Tij të Lartë (kënaqësisë së Tij dhe shikimit në Fytyrën e Tij në Xhenet) në të gjitha fjalët dhe veprat, dhënien (lëmoshë) e mosdhënien, dashurinë e urrejtjen- çfarë vihet si pengesë ndërmjet njeriut dhe shkaqeve që thërrasin për në gjynahe e vazhdimësi në to.

Kush e njeh këtë gjë, ka njohur fjalën e të Dërguarit të Allahut (Paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të!):

“Allahu ia ka bërë haram Zjarrit (që të djegë) atë që thotë La ilahe il-la Allah, duke shpresuar me të Fytyrën e Allahut (e thotë me sinqeritet për Allahun)”[6]

Si dhe fjalën e tij (Paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të!):

“Nuk ka për të hyrë në Zjarr ai që thotë La ilahe il-la Allah[7]

Si dhe hadithe të tjera të këtij lloji, të cilat u janë pështjelluar shumë prej njerëzve, saqë disa menduan se ato janë Mensuha-të rënë nga fuqia dhe të zëvendësuara me hadithe të tjera apo ajete Kuranore.[8]

Disa të tjerë mendojnë se ato ishin në kohën para ngarkimit të muslimanëve me detyra apo ndalesa.

Të tjerë thonë se është fjala për Zjarrin e idhujtarëve dhe mosbesimtarëve (por kjo nuk do të thotë se ata nuk mund të hynë në zjarr tjetër).

Të tjerë e komentuan “hyrjen në Zjarr” me “përjetësinë”, d.m.th. nuk do të jenë përjetësisht në të (por do të dalin prej tij).

Si dhe komentime të tjera të tilla, jo të pëlqyeshme.

Por Ligjvënësi, Allahu i Lartësuar nuk e ka bërë këtë gjë që të arrihet thjesht vetëm me fjalën e gojës. Kjo fjalë bie në kundërshtim me atë që njihet natyrshëm nga feja Islame pasiqë edhe munafikët-hipokritët e thonë atë me gjuhët e tyre, por megjithatë ata do të jenë poshtë mosbesimtarëve, në pjesën më të poshtme të Zjarrit.

Kështu që duhet patjetër, përveç fjalës së gojës edhe fjala e zemrës, e cila fjalë përfshin njohjen e asaj fjale (La ilahe il-la Allah), besimin dhe besnikërinë në të, njohjen e të vërtetës që ajo përmban prej mohimit (të të adhuruarëve) dhe pohimit (të Allahut si i Vetmi i adhuruar me të drejtë) dhe se pohimi i tij (adhurimit) për të tjerët është diçka absurde, vendosjen e kuptimit të kësaj fjale në zemër me vetëdije të plotë, njohje, bindje e sjellje. Të gjitha këto çojnë detyrimisht në bërjen haram Zjarrit, që t’a djegë thënësin e kësaj fjale.

Kështu, me çdo fjalë për të cilën Ligjvënësi ka caktuar shpërblim të caktuar, e ka qëllimin për fjalën e plotë, siç është p.sh. fjala e të Dërguarit të Allahut (Paqja dhe bekimi i Allahut qofshin mbi të!):

 “Kush thotë njëqind herë në ditë: Subhanallah ue bihamdihi -I Pastër e i Lartësuar është Allahu dhe vetëm Atij i takon Lavdërimi-, i fshihen atij gjynahet -apo i falen gjynahet- edhe sikur të ishin sa shkuma e detit.”[9]

Por kjo nuk mund të jetë shpërblim i thjeshtë fjalës së gojës.

Po. Kush e thotë atë fjalë pa u përqendruar në kuptimin e saj, pa medituar në të, pa u përputhur gjuha e tij me zemrën, pa njohur të vërtetën e asaj fjale, e megjithatë shpreson të shpërblehet me të; do të fshihen prej gjynaheve të tij aq sa ai ka pasur prej saj në zemrën e tij.

Veprat nuk maten nga forma e jashtme apo numri i tyre, por maten me atë që ndodhet në zemër.

Mundet që forma e jashtme e dy veprave të jetë e njëjtë, por ndërmjet tyre të jetë si largësia ndërmjet qiellit dhe tokës.

Dy burra mund të falen në të njëjtin rresht, por dallimi ndërmjet dy faljeve të tyre mund të jetë si largësia ndërmjet qiellit dhe tokës.

Medito pak në hadithin e Kartës[10], e cila vendoset në njërën anë të peshores, ndërsa në anën tjetër të saj janë vendosur nëntëdhjetë e nëntë regjistra (me punët e këqia) madhësia e çdonjërit nga të cilët është sa largësia të cilën e kap syri, e megjithatë ajo Kartë rëndon më tepër dhe i fluturon tutje regjistrat, kështu që poseduesi i saj nuk dënohet.

Por siç dihet, të gjithë njësuesit posedojnë kartë të tillë e megjithatë shumë prej tyre do të hyjnë në zjarr.

Kështu që, diçka tjetër e fshehtë ishte ajo që e rëndoi kartën e këtij dhe fluturoi regjistrat, gjë e cila nuk ndodhi me kartat e të tjerëve.

Nëse kërkon më tepër sqarim për këtë, kujto pak atë person, zemra e të cilit është e mbushur me dashuri për ty, dhe nga ana tjetër, kujto atë person, i cili të ka kthyer shpinën, nuk të do, shkon me të tjerët dhe zemra e tij është lidhur me ta, duke u dhënë rëndësi më tepër se ty. A do të jetë i njëjtë kujtimi i atyre dyve?

A janë njësoj tek ti dy fëmijët e tu, dy shërbëtorët apo dy gratë?

Medito gjithashtu, në atë që gjendej në zemrën e atij personit që vrau njëqind vetë[11], prej besimit të vërtetë që ai kishte në rrugën e tij për në vendin ku adhurohej Allahu. Dhe padyshim se kur ai vdiq në mes të rrugës, do të konsiderohej prej banorëve të atij vendi të mirë.

E përafërt me këtë është ajo që gjendej në zemrën e asaj të pamoralshmes[12], e cila pa atë qenin që digjej nga etja dhe po lëpinte lagështirën e gurëve të pusit. Në atë çast ajo ndjen një dhembshuri të sinqertë dhe zbret vetë në pus, pa ndihmën e askujt, mbush këpucën e saj me ujë dhe ngjitet shpejt për t’i shuar etjen asaj krijese, të cilën njerëzit zakonisht e godasin dhe e keqtrajtojnë. Nuk mori parasysh se mund të humbte jetën e saj, duke mbajtur këpucën të mbushur me ujë në gojën e saj, kur ngjitej për të dalë nga pusi. Pastaj i mbante atij këpucën me dorën e saj, derisa piu dhe nuk shpresonte prej tij ndonjë shpërblim apo falenderim, por drita e këtij njësimi e sinqeriteti (pasiqë nuk e bëri atë punë vetëm se për hir të Allahut) i dogji ato punë të këqia që ajo kishte bërë më parë, kështu që asaj iu falën ato.

Kështu është gjendja e punëve dhe atyre që i veprojnë ato tek Allahu i Lartësuar, ndërsa i pavëmendshmi vazhdon të jetë në huti ndaj kësaj lënde kimike nga e cila nëse vendoset një grimcë e vogël mbi përmasa gjigande punësh prej teneqeje, do t’i kthente ato në punë prej ari dhe Allahu është Ndihmuesi më i mirë!

Nëse thuhet: Përmendët se njeriut të dashur i falet ç’ka nuk i falet dikujt tjetër dhe se mikut i pranohet ndjesa më tepër se ndokujt tjetër, po ashtu dijetarit i falet ç’ka nuk i falet injorantit; kjo gjë është e vërtetë dhe prej zgjuarsisë, mirësisë e bamirësisë, por çfarë do të bëni me dënimin e dyfishtë me të cilin kërcënohen disa persona, të cilët kryejnë vepra të papëlqyeshme, siç është p.sh. Fjala e Allahut të Lartësuar:

﴿يا نِساءَ النَّبِيِّ مَنْ يَأتِ مِنْكُنَّ بِفاحِشَةٍ مُبَيِّنَةٍ يُضاعَفُ لَها العَذابُ ضِعْفَيْنِ﴾

“O gratë e Pejgamberit! Cilado nga ju që bën turp të njohur (imoralitet), ndëshkimi për të do të dyfishohet dhe një gjë e tillë është e lehtë për Allahun.”[13]

Gjithashtu, Fjala e Allahut të Lartësuar:

﴿وَ لَوْلا أنْ ثَبَّتْناكَ لَقَدْ قِدْتَ تَرْكَنُ عَلَيهِمْ شَيْئاً قَليلاً. إذاً لأَذَقْناكَ ضِعْفَ الحياةِ وَ ضِعْفَ المَماتِ ثُمَّ لا تَجِدُ لَكَ عَلَيْنا نَصيراً﴾

“Dhe po të mos të të kishim bërë Ne ty të qëndrueshëm e të paepur, ti pothuaj do t’u ishe dhënë pak atyre.

Në rast të tillë, Ne do të të bënim ty të shijoje pjesë të dyfishtë (të ndëshkimit) në këtë jetë dhe pjesë të dyfishtë (të tij) pas vdekjes. Dhe në këtë rast nuk do të kishe gjetur askënd për të të ndihmuar kundër Nesh.” [El Isra: 74-75].

D.m.th. po të mos e kishte bërë Allahu të qëndrueshëm atë, ai do të kishte anuar pak gjë nga ata, e nëse do ta bënte atë gjë, atëherë do të shijonte dënim të dyfishtë në këtë jetë dhe dënim të dyfishtë në jetën tjetër; do t’i dyfishohej atij dënimi në të dyja botët.

Po kështu, Allahu i Lartësuar thotë:

﴿وَ لَوْ تَقّوَّلَ عَلَينا بَعْضَ الأقاوِيلِ. لأخَذْنا مِنْهُ بِاليَمِينِ. ثُمَّ لَقَطَعْنا مِنْهُ الوَتينَ﴾

“Dhe në qoftë se ai (Muhamedi) do të kishte trilluar një thënie të gënjeshtërt për Ne (Allahun e Madhëruar).

Ne padyshim që do ta kishim kapur atë për dorën e djathtë.

Dhe me të vërtetë që do t’ia kishim prerë damarin e jetës (aortën e zemrës).” [El Hakka: 44-46].

D.m.th: Nëse do të shtonte diçka nga vetja e tij, do t’a kapnim atë prej të djathtës së tij dhe do të prenim aortën e zemrës së tij, kështu që do të shkatërrohej.

Por Allahu i Lartësuar e ruajti atë prej të anuarit nga ata (mosbesimtarët, idhujtarët), qoftë edhe me një grimcë të zemrës së tij, e sigurisht që e ruajti edhe nga trillimi i ndonjë gjëje prej vetes së tij.

E sa e sa njerëz ka sot që anojnë nga armiqtë e tyre dhe trillojnë nga vetja e tyre të paqëna për Allahun, e megjithatë Ai i afatizon ata, siç janë ndjekësit e bidateve, shtesave në Fe të cilët trillojnë për emrat e cilësitë e Allahut dhe për Fenë e Tij.

Nëse gjithashtu thuhet: Sa i përket asaj që përmendët në historinë e Junusit (alejhi selam), ajo hyn po në këtë temë, pasiqë atij nuk iu fal të nxehurit me popullin e tij, por u dënua me burgosje në barkun e peshkut.

Madje do të mjaftonte kujtimi i gjendjes së babait të njerëzimit, Ademit (alejhi selam) kur nuk iu fal ajo që hëngri prej pemës së ndaluar, e si pasojë u nxorr nga Xheneti.

Përgjigja për të gjitha këto është të thuhet se: këto janë gjithashtu  të vërteta dhe nuk ka ndonjë kundërshim ndërmjet dy çështjeve.

Ai person mbi të cilin është plotësuar mirësia e begatia e Allahut dhe është veçuar me diçka që nuk e kanë të tjerët, ai është bërë i dashur dhe i është dhënë begati, është veçuar me nderim, me më tepër afrim dhe është në vend të mikut të dashur; të gjitha këto kanë bërë që të ruhet grada e afërsisë, miqësisë e veçimit, nga  çdo trazim apo prerës i saj.

Për shkak të përkujdesit të madh të kushtuar ndaj tij, afërsisë së madhe, veçimit të tij për vete dhe zgjedhjes së tij në mesin e njerëzve, për këtë shkak të drejtat e Padronit të tij mbi të, janë më të plota, begatitë e Tij mbi të, më të mëdha, kështu që prej tij kërkohet më tepër nga ç’kërkohet prej të tjerëve.

Nëse ai tregohet i pavëmendshëm dhe bën diçka që nuk i takon t’a bëjë për gradën që ai ka, atëherë i tërhiqet vërejtja, jo me atë të cilën i tërhiqet atij të largëtit, të jashtmit. Por në të njëjtën kohë, atij i falet ajo që nuk i falet atij tjetrit, duke u bashkuar kështu të dyja gjëndjet në lidhje me të.[14]

Nëse do të dish se si bashkohen ato të dyja dhe se ato  nuk e kundërshtojnë njëra-tjetrën, dëshmues për këtë është realiteti.

Mbreti i fal të veçantëve dhe të dashurve të tij atë që nuk ua fal të tjerëve që nuk janë në atë gradë, si dhe i ndëshkon me atë që nuk i ndëshkon të tjerët. Duke parë shembuj të këtyre dyjave, gjejmë se nuk ka kundërshtim ndërmjet tyre.

Nëse vetë ti ke dy robër-shërbëtorë apo dy fëmijë,  a dy gra dhe njërin prej tyre e do më tepër se tjetrin, e ke më shumë në zemër dhe  më të shtrenjtë; ti do të silleshe me të po me këto dy gjëra. Do të bashkoheshin ato të dyja në lidhje me të, sipas afërsisë së tij tek ti, dashurisë tënde për të dhe sasisë së të qënurit i shtrenjtë për ty.

Nëse sheh në mirësinë tënde të madhe ndaj tij dhe në begatinë që i ke dhënë atij, patjetër që do të sillesh me të ndryshe nga të tjerët në edukimin e tij dhe moslënien e tij pas dore. E nëse sheh në mirësinë e tij ndaj teje, dashurinë që ka për ty, bindjen ndaj teje, të të shërbyerit ty, nëse sheh në plotësimin e adhurimit të tij ndaj Krijuesit të tij, përpjekjen për përhapjen e së mirës e të tjera, atëherë do t’ia falje atij dhe do t’ia pranoje ndjesën, gjë të cilën nuk do t’a bëje me të tjerët.

Këto dy sjellje janë në varësi me atë që është prej teje dhe asaj që është prej tij.

Konsiderimi i kësaj domethënieje është shfaqur gjithashtu në ligjet e Sheriatit, siç është p.sh. dënimi i atij që Allahu e ka begatuar me bashkshorte, ndërsa ai shkon te harami dhe bën imoralitet, dënimi i tij është goditja me gurë deri në vdekje, ndërsa ai që nuk i është dhënë kjo mirësi dhe bën të ndaluarën, dënimi i tij është të goditurit mbi shpinë me kamxhik.

Po ashtu është edhe dyfishimi i dënimit të atij që është i lirë e që posedon vetveten dhe nuk është rob i ndokujt tjetër, në krahasim me dënimin e atij që nuk e posedon veten e tij por është pronë e padronit të tij. Meqë atij nuk i është dhuruar kjo mirësi, ai meriton vetëm gjysmën e dënimit të atij që i është dhënë ajo.

I  Lartësuar e i Pastër qoftë Ai, urtësia e të Cilit në krijesat e Tij, veprat e Tij dhe shpërblimet e Tij, ndriçoi mendjet e botërave dhe dëshmuan se Ai është Gjithëgjykuesi më i Urtë.[15] 

 

Pendimi është i domosdoshëm për gjynahet e mëdha e të vogla

Vijon … 

 


[1] Këtë hadith e kemi përmendur më parë.

[2] Buhariu (11/329-Fet’h).

[3] Sahih me hadithet e tjera që dëshmojnë për të: “Sahih kitabi el-edhkari ve daifihi” 1234/968, i vetë autorit.

[4] Hadith Daif-i dobët me këtë shprehje por kuptimi i tij është i saktë. Shih hadithin që mund të zëvëndësohet me të në “Es Silsiletu es sahiha” me nr.1927.

[5] Madje ato janë shkak kryesor për pranimin e duave-lutjeve.

[6] E ka nxjerrë Buhariu (1/519-Fet’h, e të tjerë).

[7] Muttefekun alejhi.

[8] Kjo është vërtetë një rrëshqitje, për arsye se ato hadithe janë lajmërime për diçka që do të jetë dhe lajmërimet nuk mund të fshihen e të thyhen se ndryshe njoftimi i mëparshëm do të kishte qenë gënjeshtër, e cila është absurde në lidhje me Allahun. Të gjitha këto përmenden në degën e Usul fikhut-Bazat e fikhut.

[9] E ka nxjerrë Buhariu (6/338, 11/201-Fet’hul-Bari) dhe Muslimi (2693).

[10]  Ai është hadith Sahih-i saktë. Shih: “Es silsiletus sahiha” (nr.135).

[11] Hadithin e tij e ka nxjerrë Buhariu (6/512-Fet’h) dhe Muslimi (17/83-84 -Sherhu en Nevevi).

[12] Ai hadith është i dobët.

[13] Suretu El-Ahzab:30.

[14] Ashtu si i dyfishohet atij dënimi, poashtu i dyfishohet edhe shpërblimi duke iu dhënë atij dy herë. Ata të tillët janë disa lloje njerëzish, të cilët i ka përmendur Es Sujuti, në librin: “Matlau el bedrejni fijmen ju’ta exhruhu merratejni” –“Lindja e dy hënave, për ata që iu jepet shpërblimi dy herë”.

[15] “Medarixhu Es salikin” i ibnu Kajjim el Xheuzijje (1/320-325), me ndryshime e shtesa të vogla.

error: Alert: Content is protected !!